Recensies:

De veroordeling van het hoofd in het voormalig Alles Is Fijn-Paleis o.l.v. De Respectloze Scribenten


Beschikbare recensies:

Een discussie te gek voor woorden

Chris Houtman in De Telegraaf, 14 juni 1991



Een discussie te gek voor woorden
Chris Houtman in De Telegraaf, 14 juni 1991

Het bijwonen van de voorstelling ‘De veroordeling van het Hoofd in het voormalig Alles-is-fijn paleis’ van Würz, is een regelrechte Lubberiaanse ervaring. Je hoort wel iemand het woord voeren, maar hebt geen flauwe notie van wat hij daar nou precies beweert. Fraaie welluidende zinnen en heftige betogen wisselen elkaar af.

Vier mannen zijn bijeengekomen om stappen te ondernemen tegen ‘Het Hoofd’.

Zij spreken grammaticaal correct Nederlands, de zinnen afzonderlijk zijn nog begrijpelijk, de discussie waarvan ze deel uitmaken absoluut niet.

Jules Terlingen, schrijver en regisseur van dit wonderlijke toneelstuk, verlaagt taal tot een inhoudsloze potpourri van klanken. Zijn personages spreken wel, maar hadden dat net zo goed in het Japans kunnen doen. Hun woorden zijn niet meer dan maniertjes, poses, uiterlijkheden. De schaarse stiltes en de rake klappen die er vallen, zijn veelzeggender dan de uiterst gebrekkig geformuleerde gedachten.

Een schitterend stuk, zonder meer. Een felle aanklacht tegen het misbruik van het woord in de democratie. Zoals je Lubbers ervaartin een glibberig kamerdebat: formeel gezien geeft hij wel antwoord op een vraag, maar wat zegt hij nou precies? En zo je hem al kunt volgen, is de boodschap op minstens twee volstrekt tegenovergestelde manieren te interpreteren.

In het begin doet het publiek nog vreselijk zijn best om de voorstelling te snappen, na een kwartier echter haakt men af. Toch, en dat is een verdienste van zowel de spelers als regisseur, blijft het spel boeien. Hans van Hechten als de breedsprakerige voorzitter is heerlijk om naar te kijken, met zijn dominante gedrag loodst hij de vergaderaars gewiekst door een zee van onmacht en onbegrip.

Slaan

Komisch is ook Cornelis Schenk, die als ijverige notulist het warrige gesprek poogt vast te leggen. Zijn weergave van de discussie leidt echter bij de eerste zin al tot fikse onenigheid. “Dat heb ik zo niet gezegd!” gevolgd door een stortvloed van verwijten. Geestig is ook de reactie van Teun Luijendijk. Als het hem allemaal teveel wordt, grijpt hij naar het laatste argument waarover mensen beschikken: de welgemikte dreun voor het hoofd.

Tot slot Adri Verberne als juffrouw Diederik. Gedurende de vergadering zit zij stil in een hoekje te lezen. Af en toe meldt zij volstrekt onbelangrijke zaken als: “Er is nog bier en er zijn nog broodjes, de gevulde koek is op”. Tegen het einde ramt ze met haar tasje iedereen de tent uit.

Als de heren terugkomen voor een epiloog, blijkt hun gespreksonderwerp te zijn veranderd. De voorzitter, die in de bibliotheek de exacte betekenis van de term sociaal-democratie wilde opzoeken, werd daar de toegang geweigerd. De mannen besluiten ondergronds te gaan. Onzin allemaal, het maakt niks uit waarover ze praten. Ze brengen geluiden voort om de stilte te verdrijven en hun eigen onbenoembare angsten te beteugelen: ze zeggen maar wat.

Een akelig gevoel bekruipt je. Waar hebben we dit eerder meegemaakt?


[ terug naar boven ]
[ terug naar de De veroordeling van het hoofd in het voormalig Alles Is Fijn-Paleis o.l.v. De Respectloze Scribenten
pagina ]